THỊ TRƯỜNG IN XUẤT KHẨU

Tác giả: NTD

TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG IN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM

In xuất khẩu hiện nay đang được hiểu là: (1) Sản xuất và xuất khẩu trực tiếp: Khách hàng từ các nơi trên thế giới đặt hàng ấn phẩm, các nhà in Việt Nam tạo ra ấn phẩm và xuất khẩu trực tiếp cho khách hàng. (2) In gia công xuất khẩu: khi khách hàng nước ngoài chỉ yêu cầu nhà in gia công một phân đoạn cho họ. Thông thường là gia công in hay gia công thành phẩm và chuyển vào các khu chế xuất tại Việt Nam. (3) Khách hàng nước ngoài đặt mua các ấn phẩm đang phát hành tại Việt Nam. Đây là trường hợp phổ biến khi các khách hàng là Việt Kiều đặt mua sách, lịch, kinh phật… đang bán ở Việt Nam. Trong 3 trường hợp nêu trên thì trường hợp (1) được xem là in xuất khẩu đúng theo nghĩa của nó. Trên thực tế ngành In chỉ đóng góp một phần trong giá trị sản phẩm xuất khẩu và tiêu biểu nhất là bao bì đóng gói sản phẩm. Việt Nam xuất khẩu trong năm 2020 dự kiến đạt giá trị gần 300 tỷ USD và câu hỏi là ngành in-bao bì đóng góp là bao nhiêu? Tổng giá trị sản xuất của ngành in trong năm 2018-2019 đạt gần 6 tỷ USD nhưng không có số liệu thống kê giá trị xuất khẩu vì nó còn quá nhỏ bé và các sản phẩm xuất khẩu không được tính như một sản phẩm độc lập mà thông thường tính vào giá trị hàng hóa. Như vậy chúng ta chỉ có thể nêu một vài ví dụ về in xuất khẩu cho các tập đoàn đa quốc gia ở các khu chế xuất như Samsung, LG... Đó là một hình thức xuất khẩu gián tiếp khi cung cấp bao bì cho các doanh nghiệp FDI sản xuất ở Việt Nam. Các nhà cung ứng cấp 1 cho Samsung, LG có thể kể như các công ty FDI, Bao bì Việt Hưng, Goldsun… Tại TP. HCM công ty Huynh Đệ Anh Khoa (Anhkhoa’s Brothers) là doanh nghiệp đã có hơn 10 năm xuất khẩu trực tiếp các sản phẩm bao bì và sách cho thiếu nhi vào các thị trường khó tính nhất trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Canada, Châu Âu. Cho đến nay chúng ta chưa có số liệu cụ thể về hoạt động in xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên các số liệu thống kê chưa chính thức cho thấy chỉ riêng doanh số In bao bì của các doanh nghiệp tại Việt Nam lên đến trên 2 tỷ USD và đang tăng trưởng khoảng 38% mỗi năm, trong đó phần lớn là các doanh nghiệp FDI với các ấn phẩm thương mại cho thị trường Mỹ, bao bì thuốc lá, bao bì thực phẩm, bao bì nhựa các loại… Đặc biệt trong thời gian qua, rất nhiều doanh nghiệp in và bao bì Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đã chuyển dịch ồ ạt sang Việt nam và đó là những tập đoàn lớn, họ không chỉ sản xuất ấn phẩm mà sản xuất hàng hoá đa dạng dựa trên nền tảng của công nghiệp in và đóng gói, chỉ riêng các doanh nghiệp lớn về ngành giấy và các sản phẩm giấy của Trung Quốc cũng đã tuyển hàng chục ngàn lao động trong năm 2018-2019. Lấy một VD tương đồng với Vietnam đó là ngành in Thái Lan chúng ta có các thông số tương đối như sau:

Tổng giá trị in năm 2017: In thương mại 3.7 tỷ USD, in bao bì hơn 5.7 tỷ USD trong đó riêng xuất khẩu chiếm 1.76 tỷ USD. Đến năm 2019, giá trị xuất khẩu của ngành I Thái Lan đã đạt trên 2 tỷ USD
Nhà in thương mại: khoảng 5000, nhà in bao bì:
Nhập khẩu sản phẩm in 1.4 tỷ USD
Tiêu thụ giấy đầu người 60 kg

Từ sự so sánh trên chúng ta thấy về quy mô ngành in và thị trường có sự tương đồng nhưng sự khác biệt lớn nhất đó là giá trị xuất khẩu của ngành in tạo ra. Thị trường in thương mại/ bao bì nội địa hiện đang bão hòa và có sự cạnh tranh gay gắt. Tiềm năng tăng trưởng và cơ hội chỉ có thông qua định hướng xuất khẩu trực tiếp sản phẩm. Hiện nay với làn sóng đầu tư trực tiếp của các nhà sản xuất hàng tiêu dùng, điện, điện tử sẽ kéo theo các nhà cung ứng trong chuỗi cung ứng của họ. Thực tế này đã diễn ra với các tập đoàn in lớn của thế giới như Avery Dennison, CCL, StarPrint, SML… Các doanh nghiệp này hoạt động trong khu chế xuất và các sản phẩm của họ xuất khẩu trực tiếp cho các đối tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Vấn đề của các doanh nghiệp Việt Nam là làm sao có thể tham gia vào chuỗi cung ứng và có thể xuất khẩu trực tiếp sản phẩm in. Vốn, con người, thiết bị, điều kiện của chúng ta tương đồng với Thái Lan nhưng trình độ tổ chức sản xuất và mức độ hội nhập còn nhiều điều cần phải cải thiện. In xuất khẩu bao gồm cả in thương mại lẫn in công nghiệp. Để ngành in tăng trưởng và giảm bớt các áp lực cạnh tranh trên sân nhà thì thị trường in xuất khẩu là một giải pháp tốt nhất.

CÁC YÊU CẦU CỦA THỊ TRƯỜNG IN XUẤT KHẨU VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA NHÀ IN

Các thị trường xuất khẩu khác nhau có những yêu cầu khác nhau, trong đó có thể thấy thị trường thị trường Mỹ là tiêu biểu. Nếu đạt yêu cầu vào thị trường Mỹ thì việc chuyển sang các thị trường khác là điều dễ dàng. Xuất khẩu bao bì và sách thiếu nhi như một sản phẩm trọn gói vào thị trường Mỹ là một hướng đi công ty Huynh Đệ Anh Khoa đã theo đuổi trong hơn 10 năm. [membersonly display=" Vui lòng đăng nhập để xem chi tiết và tham gia bình luận " linktext="Đăng nhập"] Giữa bạt ngàn hàng hóa trong các siêu thị chúng ta phải trả lời câu hỏi “Ai là người cung cấp bao bì? Họ đã làm điều đó như thế nào? “. Nói rộng ra là làm cách nào chúng ta có thể tham gia chuỗi cung ứng hàng hóa của các hệ thống siêu thị Mỹ với các sản phẩm là bao bì cho các chủ sở hữu thương hiệu. Sản xuất bao bì cho các thương hiệu được bán trong các hệ thống như Lowe’s, Target, Walgreens, Walmart hay Homedepot luôn đòi hỏi các yêu cầu như trong hình 1. [caption id="attachment_5796" align="aligncenter" width="766"]

Hình 1: Khái quát các yêu cầu đối với nhà cung ứng bao bì cho hàng hóa vào hệ thống các siêu thị Mỹ.[/caption] Các tiêu chí “Level of Service - Mức độ đáp ứng”, “Partnership - Hợp tác” và “Sustainability & Social Responsibility – Phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội” là những điều kiện cần. Thỏa mãn tất cả các tiêu chí là điều kiện đủ. Các nhà In ở Việt Nam thường rất tự hào quảng cáo về năng lực sản xuất, trình độ công nghệ, trang thiết bị hiện đại và chất lượng sản phẩm xuất sắc. Tuy nhiên chúng ta lại không có minh chứng cho những tiêu chí này ngoài việc cho khách hàng thấy là nhà xưởng rất rộng, máy móc mắc tiền và hiện đại! Ngoài giá thành sản phẩm ra, tất cả các tiêu chí trên cần có sự chứng nhận của bên thứ ba thông qua các hệ thống kiểm định và cấp chứng chỉ. Việc lấy các chứng chỉ phải được coi như sự công nhận năng lực và khả năng của đơn vị và được áp dụng vào thực tế sản xuất hàng ngày. Đây là một thực tế vì giao được hàng hay không phụ thuộc vào việc chúng ta có tuân thủ nghiêm ngặt các quy định, yêu cầu thể hiện qua các chứng chỉ. Để làm rõ hơn chúng ta sẽ đi vào chi tiết từng yêu cầu. 2.1 Level of Service – Mức độ đáp ứng “Cost - Giá” là yếu tố thuần túy thương mại. Dù xuất khẩu hay nội địa thì khách hàng luôn tìm kiếm giá tốt. Có thể thấy tỷ xuất lợi nhuận của in xuất khẩu cao hơn nội địa nhưng nó tồn tại khả năng trả hàng rất cao nếu chúng ta không tuân thủ các quy định. Ba tiêu chí: Giá – Giao hàng đúng hạn - Chất lượng là các tiêu chí được đánh giá định kỳ thường là hàng quý. Tùy theo mức đạt được chúng ta sẽ được dồn nhiều đơn hàng hơn hay chấm dứt đặt hàng. Các chương trình đánh giá này được các công ty kiểm định bên thứ ba tiến hành và phụ thuộc vào chủ sở hữu nhãn hiệu. Nó rất khác nhau giữa các hệ thống. 2.2 Quality – Chất lượng in Chất lượng in ở đây được hiểu là sản phẩm in thỏa mãn các các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, có thể đo đạc được và đánh giá khách quan. Phần quan trọng hơn trong vấn đề chất lượng này là chúng ta có một hệ thống QA & QC để đảm bảo chất lượng này hay không. Một nhà in có khả năng in đạt chất lượng và có hệ thống quản lý chất lượng phù hợp phải được đánh giá và kiểm định bởi bên thứ 3. Trong trường hợp xuất khẩu vào Mỹ nhà In cần phải có chứng chỉ GMI - Graphic Measures International. Chứng chỉ GMI trong ngành in giống như giấy phép hành nghề hay giấy thông hành để tham gia vào chuỗi cung ứng. Khi có GMI – khách hàng trong hệ thống sẽ tự tìm đến nhà In. Tuy nhiên nhà In có in được cho họ hay không lại là câu chuyên khác. Hầu như tất cả các thương hiệu lớn đều dựa trên cơ sở GMI để đánh giá chất lượng in và dùng GMI để giải quyết các tranh chấp về chất lượng in. Trên thế giới có khoảng gần 1000 nhà in có GMI trong đó Trung Quốc chiếm hơn 300. Tại Việt Nam, số nhà in có GMI có thể đếm trên đầu ngón tay, ngoại trừ Huynh Đệ Anh Khoa là công ty 100 % Việt Nam, tất cả doanh nghiệp có GMI đều là các công ty FDI như Avery Dennison, CCL, Star Print… [caption id="attachment_5797" align="aligncenter" width="926"]

Hình 2: Quá trình kiểm định GMI[/caption] Việc lấy chứng chỉ GMI rất công phu và Huynh Đệ Anh Khoa đã mất 6 tháng làm việc với cường độ cao để chuẩn bị trên nền tảng là đã có chứng chỉ PSO – ISO 12647- 2 của Fogra và ISO 9001-2015. Khác với việc lấy chứng nhận G7 Master hay ISO 12647-2 việc lấy chứng chỉ GMI cần có đầu tư lớn và nó xuất phát từ đòi hỏi của chủ hàng. Nhiều khách hàng chỉ quan tâm rằng nhà in có hay không có GMI và quá trình in hay QA & QC có thực hiện theo tiêu chuẩn GMI? 2.3 Partnership – hợp tác Một trong những rào cản khi làm việc với các chủ hàng quốc tế là ngôn ngữ. Các nhân viên thương mại, các nhân viên điều hành sản xuất, QA/QC và các kỹ sư in – bao bì của công ty In phải thông thạo tiếng Anh để phụ trách các khách hàng cụ thể. Luôn luôn có vấn đề phát sinh – tiêu chí quan trọng nhất là thời gian phản ứng và cách giải quyết vấn đề thể hiện tinh thần hợp tác. Lầm việc trong môi trường thế giới phẳng và Internet cho nên doanh nghiệp phải được số hóa sâu rộng với mục đích dữ liệu luôn sẵn sàng cho việc truy cập, truy xuất, thống kê, theo dõi ... 2.4 Sustainability & Social Responsibility – Phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội Ngoài các tiêu chí về Chất lượng, Giá thành, Khả năng hợp tác, doanh nghiệp in phải thỏa mãn các tiêu chí về phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội. Câu chuyện lại lặp lại với việc kiểm định và lấy chứng chỉ của SA 8000, ICTI, SMETA hay... Khi thực thi các chứng chỉ này chúng ta đã tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về điều kiện sản xuất, sử dụng lao động, quyền lợi người lao động và việc tuân thủ luật pháp. Chất lượng nguyên vật liệu đầu vào được quy định bởi các chứn chỉ như FSC với nguyên liệu giấy được sản xuất từ rừng tái tạo… Việc in bao bì xuất khẩu vào một thị trường rất tiềm năng là Mỹ đòi hỏi doanh nghiệp phải tự mình thay đổi phương cách sản xuất, quản lý và cách tiếp cận khách hàng. Xây dựng doanh nghiệp của mình ngang tầm các đối thủ cạnh tranh trong chuỗi cung ứng và duy trì nó theo thời gian. Để không thua ngay trên sân nhà và thị trường lọt vào tay các doanh nghiệp FDI ngành In Việt nam cần có các doanh nghiệp nội địa thật sự hướng tới xuất khẩu. Con đường đơn giản nhất là tổ chức sản xuất và có hệ thống chứng chỉ giống như các doanh nghiệp FDI. Chứng chỉ GMI đóng một vai trò vô cùng quan trọng vì nó quyết định năng lực nhà in trong lĩnh vực chất lượng và bảo đảm chất lượng. Việc lấy chứng chỉ GMI dẫn đến việc tổ chức sản xuất và quy trình kiểm phẩm phải đạt tiêu chuẩn quốc tế và hơn hết nó phải được ứng dụng trên từng đơn hàng xuất khẩu. Trong thời gian qua nhiều nhà in đã lấy các chứng chỉ ISO 12647-2 hay G7 nhưng đó là những chứng chỉ về khả năng in đạt chất lượng chứ không phải chứng chỉ có hệ thống bảo đảm chất lượng. Đó là điểm khác biệt lớn nhất giữa GMI với ISO 12647 hay G7. Tổ chức lại sản xuất, lấy các chứng chỉ cần thiết là những việc cần làm nếu muốn khai thác thị trường in Xuất khẩu. Một thị trường nhiều tiềm năng mà chúng ta chưa khai phá. 3. KẾT LUẬN Thị trường in xuất khẩu là lối ra cho các doanh nghiệp Việt Nam, nó không chỉ giảm bớt áp lực cạnh tranh cho thị trường In nội địa vốn đã bão hoà mà còn mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp xét trên các phương diện phát triển nguồn lực, hệ thống quản trị sản xuất, trình độ ứng dụng công nghệ cũng như đưa ngành In Việt Nam phát triển lên một trình độ được thế giới công nhận. Có thể nói những nhà in xuất khẩu hiện nay là những người đi tiên phong và dũng cảm đón nhận những rủi ro từ một thị trường hoàn toàn mới. Họ là những doanh nhân Việt Nam mang tinh thần Việt Nam đi cạnh tranh với tất cả các Nước có ngành công nghiệp mạnh nhất trên thế giới. Để có thể tham gia thị trường in xuất khẩu, các nhà in Việt nam phải thoả mãn các yêu cầu sau:

Chất lượng in đạt tiêu chuẩn quốc tế với hệ thống chứng chỉ nghiêm ngặt được các công ty đánh giá lớn của thế giới chứng nhận.
Có hệ thống quản trị sản xuất mang tầm vóc toàn cầu và được chứng nhận quốc tế.
Thông thạo “luật chơi” quốc tế. Đảm bảo các chính sách trách nhiệm xã hội, tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp Việt nam và từng Nước mà họ muốn xuất khẩu hàng hoá vào.
Được chứng nhận tuân thủ các điều kiện môi trường và phát triển bền vững.
Có khả năng tạo ra các sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng với các qui trình và thiết bị kiểm định nghiêm ngặt.
Được thử thách và được công nhận, nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn lớn trên thế giới.
Giá cả cạnh tranh và thắng thầu quốc tế….

Điều đáng nói ở đây là nếu chúng ta không những cần các nhà in đủ chuẩn để tham gia thị trường xuất khẩu mà cần phải có các nhà in đạt chuẩn để “bảo vệ” thị trường nội địa, nếu không các công ty FDI với trình độ sản xuất cao hơn, năng lực quản lý hiệu quả hơn và năng lực tài chánh dồi dào sẽ lấn áp thị trường in nội địa ngay khi có điều kiện. Điều hạn chế lớn nhất là khả năng in gia công và in xuất khẩu các ấn phẩm. Các quy định quản lý hiện hành chưa phù hợp với thông lệ thương mại quốc tế. Khai thông được các vướng mắc này thì khả năng xuất khẩu, gia công ấn phẩm cho thị trường quốc tế của chúng ta rất lớn và đó là thị trường dành cho các nhà in thương mại ở tầm mức công nghiệp. TÀI LIỆU THAM KHẢO https://www.fespaafrica.com/whats-on-display/commercial-printing/ “Commercial printing is a process of taking artwork and transferring it onto a piece of paper or card. It can be used to produce a wide variety of products: brochures, books, flyers, invitations, magazines, newsletters, catalogues, and more.” http://printindustry.com/Newsletters/Newsletter-141.aspx: “It is print that is part of a manufacturing process. That either enables the function of a product or that enhances its appearance or decoration.” https://vneconomictimes.com/article/business/packaging-and-printing-industry-on-the-rise http://www.boi.go.th/newboi/upload/content/Printing_20180501_5ae820e0c85a4.pdf [/membersonly]