Nền kinh tế Việt Nam sẽ còn vững mạnh trong tương lai không?
Biên dịch: Ngô Anh Tuấn
Nhân lực và nền móng sản xuất mạnh mẽ của Việt Nam, được phát triển trong hơn hai thập kỷ qua, đã đặt Việt Nam vào vị trí thuận lợi để đối phó với những thách thức hiện nay. Góc nhìn tổng thể + Nền móng sản xuất đang phát triển của Việt Nam và nhu cầu nội địa mạnh mẽ đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2,9% vào năm 2020. + Bất chấp những thách thức của đại dịch, Việt Nam đang được hưởng lợi từ hơn hai thập kỷ thương mại toàn cầu và sản xuất mạnh mẽ, cũng như ít phụ thuộc vào du lịch hơn các nước láng giềng. + Việt Nam cũng nhanh chóng đón nhận và áp dụng những công nghệ mới như công ty tài chính (Fintech) và công nghệ chăm sóc sức khoẻ (digihealth), qua đó tạo cơ hội cho các nhà đầu tư nước ngoài. Trong khi nhiều công ty thương mại đang chống chọi với ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, công ty của doanh nhân Jewel Nguyễn có trụ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh đang gấp rút triển khai đơn đặt hàng. Trong năm qua, công ty Viego Global (chuyên R&D, tìm nguồn cung ứng, hỗ trợ sản xuất, đóng gói và Logistics) của cô đã đàm phán với hàng trăm nhà phân phối, đại lý và nhà môi giới để cung cấp các sản phẩm như cà phê, dừa, dệt may và dược phẩm. Cô ấy đã đáp ứng các nhu cầu từ các thị trường bao gồm Mỹ, Ả Rập Xê-út, Iran, Hàn Quốc và khu vực Trung Mỹ. Tín hiệu khả quan cho một công ty khởi nghiệp. Jewel, người sáng lập và CEO của công ty, cho biết: “Một trăm phần trăm khách hàng là người mới và chúng tôi chưa từng biết đến họ trước đây.” Cô đã tận dụng marketing kỹ thuật số để tìm khách mới, và nó đã mang lại thành công cho công ty. Thành công thương mại nhanh chóng của đội ngũ Viego Global phản ánh sự tự tin về kinh doanh tại Việt Nam, quốc gia Đông Nam Á đã vượt qua hầu hết các quốc gia trên thế giới trong thời kỳ đại dịch. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 2,9% vào năm 2020, vượt qua cả Trung Quốc, nhờ nền tảng sản xuất đang phát triển và nhu cầu trong nước mạnh mẽ. Viện Lowy, một tổ chức cố vấn có trụ sở tại Sydney, đã thu thập dữ liệu để xếp hạng cách phản ứng đại dịch của gần 100 thị trường. Họ đặt New Zealand ở vị trí hàng đầu, với Việt Nam và Đài Loan ở vị trí thứ hai và thứ ba. Jewel cho biết những mặt tích cực như vậy cũng khuyến khích các sinh viên được đào tạo chuyên sâu, các chuyên gia và những Việt Kiều trở về nước. Cô nói: “Trước đây họ đi du học để ở lại làm việc. Giờ đây, một làn sóng người sẽ quay trở lại Việt Nam và đóng góp cho đất nước.” Sự tăng trưởng Kinh Tế kỳ diệu Với việc các doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ và logistics nói riêng đang phục hồi mạnh mẽ từ tác động của COVID-19, Ngân hàng Thế giới đã ước tính tăng trưởng kinh tế từ 6% đến 6,5% cho Việt Nam vào năm 2021. Tuy nhiên, sự gia tăng gần đây về số ca nhiễm COVID-19 có thể ảnh hưởng đến dự đoán này. Warrick Cleine, CEO của KPMG tại Việt Nam, cho biết: “Chúng tôi cho rằng số liệu như vậy là đáng tin cậy.” Ông nêu ra ba yếu tố dẫn đến thành công này. [membersonly display=" Vui lòng đăng nhập để xem chi tiết và tham gia bình luận " linktext="Đăng nhập"] Thứ nhất, trong suốt năm 2020 và đầu năm 2021, Việt Nam đã kiểm soát biên giới để chống COVID-19 và truy vết tốt hơn hầu hết các quốc gia, bao gồm cả các đối tác Đông Nam Á là Indonesia và Philippines, những quốc gia có nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi đại dịch. Thứ hai, Việt Nam đang hưởng lợi từ hơn hai thập kỷ với tư cách là một quốc gia đóng vai trò quan trọng trong thương mại và sản xuất toàn cầu. Thứ ba, Việt Nam ít phụ thuộc vào du lịch hơn các nước láng giềng. Trước khi số ca COVID-19 tăng lên gần đây, Việt Nam tương đối không bị ảnh hưởng bởi sự giảm thiểu du khách quốc tế, điều mà đã ảnh hưởng một số nước láng giềng của họ. Cuối cùng, dân số trẻ của Việt Nam đang thúc đẩy một nền kinh tế trong nước mạnh mẽ đã được chứng minh là một vùng đệm chống lại sự suy thoái toàn cầu. Cleine nói: “Mọi người đều trẻ trung và kiếm được việc làm trong một lực lượng lao động cực kỳ hiệu quả.” Dân số trẻ của Việt Nam thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ. Một yếu tố khác có lợi cho Việt Nam là căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đã giúp Việt Nam thu hút một thế hệ mới các công ty sản xuất nước ngoài. Xu hướng này bắt đầu từ hơn một thập kỷ trước, khi các nhà máy may mặc và giày dép chất lượng thấp bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế cho Trung Quốc do chi phí tăng cao. Giờ đây, với việc những gã khổng lồ công nghệ như Samsung và Apple dẫn đầu và các hiệp định thương mại tự do mới được ký kết, Việt Nam đang hy vọng trở thành một trung tâm quan trọng cho sản xuất công nghệ cao. Michael Kokalari, nhà kinh tế trưởng của công ty đầu tư VinaCapital, cho biết trước COVID-19, nhiều công ty thương mại quốc tế nghĩ rằng họ có một chuỗi cung ứng toàn cầu an toàn, cho đến khi đại dịch khiến họ thấy nguy cơ phụ thuộc quá nhiều vào một số nhà cung cấp chính. Kokalari cho biết sở thích của người tiêu dùng ở Mỹ cũng đang bắt đầu tránh xa các sản phẩm do Trung Quốc sản xuất. “Sự kết hợp của hai điều đó đã thúc đẩy nhanh động lực để di chuyển nơi sản xuất.” Đặc biệt, Việt Nam đang hưởng lợi từ nhu cầu tăng cao đối với hàng hóa phục vụ “giãn cách xã hội” ở Mỹ và châu Âu trong thời gian cách ly COVID-19. Kokalari không nhìn thấy bất kỳ mối đe dọa tức thời nào đối với năng lực sản xuất của Việt Nam từ các nước láng giềng Đông Nam Á. Chẳng hạn, tiền lương ở Việt Nam thấp hơn nhiều so với Thái Lan. Trong khi đó, nút cổ chai logistic đang là một vấn đề đối với Indonesia. Chi phí cao và lực lượng lao động già đi là những thách thức mà Malaysia phải đối mặt. "Và người Việt Nam làm việc không ngừng!" anh ta nói. Kokalari cho biết Việt Nam cũng có thể tiếp tục thu hút lao động giá rẻ từ lĩnh vực nông nghiệp, vốn vẫn chiếm khoảng 45% tổng số lao động. “Chỉ cần số người sẵn sàng chuyển từ nông trại đến nhà máy trong vòng 10 năm tới có nghĩa là có một lượng lớn công nhân biết chữ ở Việt Nam, với tỷ lệ biết chữ là 95% của cả nước”. Cơ hội thị trường cho các nhà xuất khẩu nước ngoài Tầng lớp trung lưu đang gia tăng nhanh chóng, với thu nhập ngày càng tăng, đang thúc đẩy tiêu dùng nội địa ở Việt Nam. Ủy ban Thương mại và Đầu tư Úc (Austrade) hình dung cơ hội cho các nhà xuất khẩu Úc trong các lĩnh vực đa dạng như năng lượng, sức khỏe, thực phẩm, và đồ uống cao cấp. Tuy nhiên, Việt Nam có thể là một thị trường phức hợp để định hướng. Shannon Leahy, ủy viên thương mại Austrade tại Hà Nội, thừa nhận rằng việc có cố vấn thị trường địa phương và kinh nghiệm văn hóa là rất quan trọng. Ông nói: “Cho dù đó là nhà nhập khẩu, nhà phân phối, nhà đầu tư, đối tác kinh doanh hoặc chính quyền cấp tỉnh địa phương, thì các mối quan hệ bền vững sẽ giúp bạn giảm thiểu rủi ro và mở ra cơ hội.” Leahy coi thị trường tiêu dùng của Việt Nam là một điểm sáng cho các nhà đầu tư, lưu ý rằng quốc gia này có một trong những thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh nhất trong khu vực. “Đại dịch đã thúc đẩy xu hướng đột phá công nghệ ở Việt Nam, tạo cơ hội cho các công ty công nghệ số (digitech) và công nghệ chăm sóc sức khoẻ (healthtech) của Úc”. Tương tự, các ngân hàng của Việt Nam đang đón nhận những công ty công nghệ tài chánh (fintech) mới nổi, trong khi trong lĩnh vực y tế, mạng lưới bệnh viện tư nhân trên toàn quốc đang có bước nhảy vọt về công nghệ với việc quản lý dữ liệu đi thẳng từ giấy lên đám mây. “Trong khi ngành du lịch của Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch, thị trường tiêu dùng của Việt Nam vẫn mạnh mẽ, tạo cơ hội cho ngành nông sản của Úc,” Leahy nói. “Chúng tôi đang nhìn thấy cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ trong hầu hết các phân khúc thực phẩm cao cấp bao gồm thịt, sữa, các loại hạt và thủy sản”. Sự Kêu Gọi Đầu Tư Một báo cáo của KPMG, Đầu tư vào Việt Nam: Vẽ lại Chân trời, 2021 và Xa hơn, cho biết năm 2017, khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng góp 40% GDP của Việt Nam. Năm 2019, tổng vốn đăng ký là 17 tỷ đô la Mỹ (22 tỷ đô la Úc), trong đó lĩnh vực sản xuất chiếm 72%. Chính phủ Việt Nam đã và đang ban hành các luật và quy định thuận lợi nhằm nỗ lực cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư và kinh doanh. Cleine cho biết điều này có nghĩa là “bất cứ điều gì liên quan đến người tiêu dùng Việt Nam” thể hiện cơ hội đầu tư, cùng với các lĩnh vực như phát triển bất động sản và dịch vụ tài chính. Với thế mạnh xuất khẩu của đất nước, ông tin rằng đầu tư vào các khu công nghiệp và logistics sẽ là một cơ hội tốt đối với các nhà đầu tư doanh nghiệp và cổ phần tư nhân. “Hai lĩnh vực này thực sự rất sôi nổi và cả hai đều không giảm giá trị do cuộc khủng hoảng COVID-19”. Các ngân hàng của Việt Nam đang đón nhận những công ty công nghệ số mới nổi, và trong lĩnh vực y tế, mạng lưới bệnh viện tư nhân đang cho thấy bước nhảy vọt về công nghệ. Theo bà Cleine, trong khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đẩy nhanh tiến độ sản xuất sang Việt Nam như một phần trong lập trường cứng rắn của ông đối với Trung Quốc, thì động lực này không có dấu hiệu chậm lại dưới thời chính quyền Biden. “Bây giờ có một sự hiểu biết rằng xu hướng này sẽ tồn tại lâu hơn thời ông Trump.” Leahy tin rằng năng lượng có tiềm năng trở thành làn sóng đầu tư quốc tế quy mô lớn tiếp theo. Việt Nam cần hơn 150 tỷ đô la Mỹ (196 tỷ đô la Úc) cho cơ sở hạ tầng năng lượng trong thập kỷ tới để đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng tăng của mình. “LNG [khí thiên nhiên lỏng] sẽ sớm trở thành nguồn năng lượng quan trọng của Việt Nam, mở ra cơ hội đầu tư và xuất khẩu lớn cho các công ty LNG của Úc,” Leahy nói. Nhìn về tương lai Trong khi các nhà phân tích tranh luận về việc liệu chặng đường vàng của Việt Nam còn có thể tiếp tục hay không, Kokalari tin tưởng vào các phân tích nhân khẩu học và đầu tư của Nhật Bản và Hàn Quốc. Phân tích lập luận rằng những người lao động làm việc năng suất nhất ở độ tuổi từ 45 đến 50. Ông lưu ý rằng Nhật Bản đã đạt được mức nhân lực năng suất cao trong giai đoạn 1990-1991. Ông nói: “Sau tất cả, số lượng người thực sự có năng suất đã dần bớt đi.” Ở Hàn Quốc, đỉnh điểm dân số năng suất cao là vào khoảng năm 2015. Trước tình hình tăng trưởng thấp hơn và tình trạng thiếu lao động sản xuất, hai cường quốc châu Á đã rót vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các nhà máy sản xuất của Việt Nam để tìm kiếm cơ hội mới. Kokalari nói: “Đặc biệt, hai quốc gia đó có nhu cầu cơ cấu đầu tư ra bên ngoài quốc gia của họ vào những nơi như Việt Nam - và điều đó sẽ không thay đổi trong nhiều năm,” Kokalari nói. Mặc dù Viego Global đang phải đối mặt với những thách thức liên quan đến đại dịch như chi phí vận chuyển cao và thời gian giao hàng chậm, Jewel vẫn tự tin về sự phát triển và tin rằng thương mại điện tử là tấm vé thành công của cô. Vào tháng 3, cô được chọn tham gia vào Chương Trình Đào Tạo Doanh Nhân Kỹ Thuật Số của Alibaba, qua đó cô có thể học hỏi trực tiếp từ gã khổng lồ thương mại điện tử của Trung Quốc. Cô ấy muốn số hóa nhiều hơn thương mại xuyên biên giới và hỗ trợ các nhà sản xuất trong bán hàng và marketing. “Chúng tôi muốn trở thành công ty số một về tìm kiếm nguồn cung ứng kỹ thuật số tại Việt Nam.” Đây là nguồn năng lượng cho thấy tương lai của Việt Nam đang nằm trong những bàn tay tốt. Tiềm năng từ sức người Nguyễn Cát Thảo không nghi ngờ rằng bản tính dễ chịu của người Việt Nam là một trong những điểm mạnh của đất nước trong thời kỳ đại dịch. Nguyễn Cát Thảo, một luật sư Việt kiều Úc hiện là chủ tịch hội đồng quản trị và đồng sáng lập của Đối Thoại Lãnh Đạo Úc - Việt cho biết: “Người Việt Nam có tinh thần tập thể cao. Và tôi cũng nghĩ lịch sử của Việt Nam là những người dân vô cùng kiên cường, có tư duy cầu tiến, và giàu nghị lực.” Trong đại dịch, điều này có nghĩa là các công dân coi trọng lợi ích của cộng đồng hơn là nhu cầu của chính họ, bao gồm cả việc làm những gì chính phủ yêu cầu liên quan đến truy vết và đeo mặt nạ. Sống ở Việt Nam được 14 năm, Cát Thảo nhận thấy tầm ảnh hưởng của Úc tại Việt Nam đang dần sụt giảm, bao gồm lĩnh vực tài chính thương mại. Cô lo ngại rằng Úc đang bỏ lỡ cơ hội so với cách tiếp cận thương mại tích cực của Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan, cùng những nước khác. “Tôi nghĩ rằng sự bùng nổ tài nguyên của Úc, sự tăng trưởng không ngừng và sự phụ thuộc của chúng tôi vào ngành đó đã khiến chúng tôi tự mãn,” cô nói. "Chúng tôi không thực sự bị buộc phải tìm kiếm thị trường mới và đổi mới." Bà Cát Thảo cho biết việc tập trung vào các thị trường truyền thống như Mỹ, Anh, Trung Quốc, Singapore, và Hồng Kông có nghĩa là Úc có thể đang bỏ qua các cơ hội tại Việt Nam. Cô khuyến khích Úc suy nghĩ lại về triển vọng của mình tại Việt Nam và theo đuổi chúng một cách khéo léo về văn hóa. Nguồn: https://www.intheblack.com/articles/2021/08/01/vietnam-economy?fbclid=IwAR1IxACZkO-jHvscym-IICcUuaAVBcqd4FIxjAfsQviQHoOxum-W3aG_AuY [/membersonly]